|
Actualidade / Entrevista Antón Álvarez Sanz (CIG)-
Roberto Catoira: Estou na asociación dende setembro de 1997. Ese mesmo ano xa asistira a algunha das súas actividades, como algún ciclo de concertos, ou sexa que o nome xa me resultaba familiar. Pero o certo é que o meu contacto con ela foi bastante casual. Eu ía buscando contactar con Amnistía Internacional e dixéronme que se reunían no local da ACAB (daquela en Linares Rivas). Cheguei alí e entereime que só ían por alí algún día da semana. Aproveitando que estaba alí e que sempre me interesara a cultura galega amosei interese polo seu local e as actividades que desenvolvían. Pareceume tan interesante e tan completo o seu programa de actividades que xa esquecín a miña busca de Amnistía Internacional (aínda que só parcialmente) e centreime na ACAB. E ata hoxe. Catro meses despois xa era directivo, supoño que debido aos meus coñecementos de informática (son licenciado nesa disciplina), que daquela eran bastante necesarios alí. Antón Álvarez: Substituíches Francisco Peña na presidencia da ACAB a finais do ano pasado. Cales son os obxectivos que te marcas como dirixente da Agrupación? Roberto Catoira: En primeiro lugar seguir a liña que implantou el. Polo que teño entendido, eu cheguei á ACAB pouco despois de que el asumira a presidencia, e conseguiu erguer, e de qué xeito, unha asociación que estaba esmorecendo, como moitas outras do país que naceron na mesma época (ao comezo da Transición) e baixo os mesmos parámetros. Pero hai que recoñecer que este obxectivo “continuísta” é doado de conseguir. Dende hai tempo, a ACAB é unha máquina que case anda soa debido ao excepcional equipo de traballo e dirixir esta agrupación é bastante sinxelo, ou polo menos a min estame dando esa impresión. Polo tanto, como obxectivo principal, intentamos manter todos as frontes de traballo e actividade que caracterizaron á nosa Agrupación durante estes últimos anos. E ademais eu pretendía engadir algúns máis que tiñamos algo esquecidos, como o da ciencia, que na ACAB e en Galiza en xeral parecía non preocuparlle a ninguén (é sempre unha das grandes esquecidas da cultura, a divulgación científica) e a xuventude, xa que está custándonos cada vez máis conectar con este sector social, aínda que iso creo que non lle pasa unicamente á Agrupación, é un problema bastante xeneralizado. Penso que esas podían ser dúas novas aportacións. A ver se temos algo de sorte. Tamén poderíamos engadir o coidado do/a socio/a. Acabamos de enviarlles unha enquisa para que opinen sobre o xeito de funcionar da agrupación, que fagan propostas... Estamos facendo un esforzo suplementario en ofrecer cursos e outras actividades para que lle saquen partido á cota que pagan todos os meses, aínda que semella que están contentos coa liña da asociación e tampouco nos “esixen” demasiado. Parece que seguen confiando no noso proxecto cultural. Iso énchenos de orgullo.
Roberto Catoira: Resúltame complicado dicilo. Tendo en conta que eu levo aquí só dez dos seus trinta anos de vida, seguro que magnificarei algunhas das cousas que fixemos nesta última década e minimizarei as das épocas anteriores (por descoñecemento, obviamente). Pero intentareino. Por exemplo, eu penso que unha das nosas grandes aportacións foi no eido da fotografía. Levamos xa moitos anos co noso colectivo fotográfico “Ollo de vidro” organizando cursos e excursións, os célebres “safaris fotográficos”. Agora xa apenas realizamos estas excursións, debido a que hai unha gran oferta, e en moitos casos organizada por administracións locais, que poden realizalas a uns prezos e cunhas condicións que nós non podemos nin soñar. Pero cando comezamos no ano 90, case ninguén en A Coruña o facía. Estamos convencidos que desta “moda” sendeirista e excursionista que hai na comarca temos bastante “culpa”. Tamén no eido da promoción da música galega fixemos bo labor: por exemplo, trouxemos a A Coruña a Budiño e a Berrogüetto cando estaban comezando, e xa comezaban a apuntar moi boas maneiras. Trouxemos nos anos 80 a Lluís Llach e Alan Stivell á cidade. Facemos unha boa promoción da literatura galega, e o noso local sempre está aberto para as presentacións de libros, charlas, conferencias, mesas redondas... Nos últimos anos incorporamos a Escola de Xadrez, onde varias ducias de nenos e nenas coruñesas aprenden os trucos deste apaixonante deporte. Estamos abraiados da “movida” cultural e deportiva, e das moitas satisfaccións que nos está supoñendo esta Escola. Por último, tamén estamos nos últimos anos botando unha man na recuperación de festas populares, para que cheguen ao pobo e as autoridades non se apropien delas, o que podería resultar o seu esmorecemento. Por exemplo, hai uns dez anos, nós e a Mesa pola Normalización Lingüística comezamos a celebrar as lumeiradas de San Xoán na praia de Riazor. Aos poucos foise unindo xente, e co paso dos anos acadamos as grandiosas festas de San Xoán na cidade que temos actualmente. E hai tres anos comezamos a celebrar o Samaín, que xa está acadando certo prestixio como festa infantil na cidade. Facemos moitas máis cousas, estas son as que me veñen agora mesmo á cabeza, e estou seguro que estou esquecendo algunhas tremendamente importantes. Antón Álvarez: Cantos socios sodes? Que colectivos se reúnen na vosa sede? De que servizos dispón o voso local? Roberto Catoira: Temos arredor de 300 socios, que pagan unha cota mensual de 6 euros (os menores de idade, a metade). Na nosa sede reúnese aínda hoxe Amnistía Internacional, a Marcha Mundial das Mulleres e a Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica d’A Coruña. Fixérono durante moito tempo ADEGA e o colectivo Milhomes. Temos un salón de actos con capacidade para unhas 30 persoas. Ese espazo tamén conta cunha biblioteca onde hai uns 4.000 volumes e unha modesta sala de exposicións para colgar pintura e fotografía, principalmente. Despois temos un laboratorio de fotografía (equipamento que sempre nos acompañou nos nosos diferentes locais) e unhas salas para xuntanzas onde tamén se asenta a Escola de Xadrez. O espazo non é moito pero está ben repartido e bastante ben organizado temporalmente, así podemos sacarlle partido. Ademais, levamos tres anos neste local tan céntrico, na rúa dos Olmos, a un minuto andando do Obelisco, e iso nótase na afluencia de bastante público.
Roberto Catoira: Temos unha grande variedade de actividades. Fotografía, teatro, coro, xadrez, conferencias sobre as temáticas máis variadas, charlas, mesas redondas, tertulias, ciclos, exposicións, editamos material bibliográfico e xa tamén audiovisual, excursións, concertos... Poucos eidos do mundo cultural deben quedar que nos fagamos ou fixéramos nalgún intre. Penso que, para abreviar, o mellor é que visitedes a nosa páxina web (acab.fiestras.com) onde pode verse toda a actualidade da agrupación e todo o noso arquivo histórico de actividades. Eu coido que o máis novidoso deste ano é o tema da divulgación científica (e onde agardamos dar moi boas sorpresas) e algúns cursos que nunca propuxéramos ou que había tempo que non o facíamos, como o de recursos informáticos en galego ou o de debuxo e pintura. Antón Álvarez: Como avalías a situación do movemento asociativo cultural en A Coruña nas últimas décadas e na actualidade? Roberto Catoira: Teño unha opinión algo contraditoria e dual. Por unha banda semella que hai máis movemento asociativo cultural e que máis xente de máis sensibilidades promove máis actividades. Polo tanto estamos moi contentos dese rebulir cultural do que penso que somos protagonistas destacados. Pero por outra banda esta é aínda (na miña opinión) unha cidade algo pasiva nese eido. Quero dicir que a porcentaxe de persoas da cidade que amosan interese polo traballo que realizamos as pequenas asociacións culturais, cívicas ou veciñais semella moi pequeno. Todo o mundo se fixa nos grandes fastos que organizan as grandes empresas, fundacións ou administracións pero o resto de entidades parecemos case invisibles. Cando organizamos unha conferencia e veñen 50 persoas estamos tres meses celebrándoo. E ademais tamén me parece detectar un certo “leirismo” na cultura coruñesa. Con isto quero dicir, e espero que ninguén o tome a mal, que moitas persoas son socias dunha determinada entidade, pero participan e asisten case unicamente aos actos que organiza esa entidade. Parece como se quixeran fortalecer ese “proxecto cultural” coa súa aportación e que viran aos demais como a competencia, cando eu penso que é unha visión moi errónea. Se todos colaboraramos e nos apoiáramos gañaríamos todos na operación. Hai moita xente na cidade facendo cousas interesantes, nós non somos os únicos, iso está claro. Antón Álvarez: Cal é a túa opinión a respecto das políticas culturais na cidade de A Coruña? Tes postas moitas esperanzas na xestión da nova concelleira de Cultura, a nacionalista María Xosé Bravo? Roberto Catoira: Con respecto á política cultural do Concello nestes últimos anos (décadas), direi que hai un pouco de todo. Hai proxectos moi interesantes como a Orquestra Sinfónica e os Museos Científicos (aínda que non son intocables e algúns detalles poderían mellorarse) ou o programa educativo Descubrir Coruña. Pero, na miña opinión, pecan do principal defecto deses gobernos municipais: o seu xigantismo. Debido a que son proxectos moi grandes e moi ambiciosos (iso non é malo, en absoluto) son bastante ríxidos nas súas propostas e está bastante instalada a opinión do tipo “está moi ben, e xa que algo funciona, mellor non tocalo”. Non, se algo funciona ben ao 90 ou 95% por cen, eses detalles que son mellorables pódense tocar, non é a morte de ninguén. Pero as entidades asociativas da cidade creo que, en xeral, nos sentimos bastante desprazadas e non se contaba demasiado connosco. Parece que eles xa se sentían suficientemente capacitados para dirixir a vida cultural da cidade e non nos necesitaban para case nada. Pensarían: “Mellor, así non molestan, que algúns son un pouco `repugnantes´”. Eu penso que ese é un erro básico que haberá que corrixir. E como colofón da vida cultural da cidade, eu creo que as Festas do Verán están acadando un nivel de mediocridade dificilmente superable. Pero diso xa falaremos outro día, que dá moito de si. Por todo o que acabo de dicir, está claro que temos postas bastantes esperanzas na nova concelleira de Cultura. Estamos seguros que manterá as cousas boas e interesantes da etapa anterior e engadirá novas propostas que antes eran totalmente ignoradas. E que a relación entre Concello e entidades culturais mellorará claramente. Nós propuxémoslle dende o primeiro día que asumiu o cargo a creación dun Consello Consultivo de Cultura, ao que parecía moi favorable. Agardamos que recolla a luva. Se é así, estaremos dispostos ao traballo dende o primeiro intre. Antón Álvarez: Unha das reivindicacións históricas do voso colectivo foi a dedicatoria dunha rúa a Alexandre Bóveda na cidade de A Coruña. Esta demanda conseguiuse ao fin, mais cal é a túa opinión sobre a actitude que mantivo o Concello neste tema? Roberto Catoira: Ese tema, como case todos os nosos, daría para moito. Lembro que intentaron concederlle o nome de Alexandre Bóveda a unha rúa “privada” da Urbanización “O Cruceiro”, na 2ª fase de Elviña, que simplemente daba acceso a un aparcadoiro subterráneo. Glorioso. Como a decisión fora tomada unilateralmente polo Concello sen informar aos veciños, a cousa case acaba en tumulto. Agora mesmo non o lembro, pero xuraría que antes desta xa intentaran asignarnos outra, tamén en lugar case inaccesible. Durante bastante tempo dixéronos que a rúa Alexandre Bóveda ía ser a que é coñecida como Caballeros (antigamente Alcabaleiros, na entrada da cidade, nefasta deturpación toponímica). Nós estabamos moi contentos, alí hai un instituto e unha academia onde se forman moitos opositores, así o nome de Alexandre Bóveda ía aparecer en moitos rótulos e enderezos. Pero nos últimos meses cambiárona lixeiramente de ubicación (só uns metros) e puxérona nun tramo asfaltado que nunca tivera nome e polo que pasan milleiros de coches todos os días e no que non vive ninguén. Só hai unha cafetería con terrazas, está na praza de Catro Camiños e está arrodeada de parques (o único aspecto positivo, se cadra). Foi inaugurada o 17 de agosto (Día da Galiza Mártir, morte de Bóveda) de 2006 e dende aquela celebramos alí o noso Día Grande. O problema é que só podemos facelo debaixo do viaduto da Avenida de Alfonso Molina (oficialmente chamado Viaducto del Generalísimo) e o ruído é insufrible. Nese ano, que era o Ano da Memoria (designado pola Xunta), o noso presidente Francisco Peña díxonos que o alcalde Javier Losada se comprometera a instalar (no que faltaba de 2006), nun dos xardíns adxacentes, o monumento a Alexandre Bóveda, obra de Pérez Porto, e que temos almacenado dende hai catro anos, e que nós lle cedemos á cidade de balde. Pero seguimos esperando. Agardamos que a nova concelleira de Cultura consiga este nobre propósito. No último 17 de agosto pregámoslle que no de 2008 xa poidamos gozar do monumento. Antón Álvarez: A Coruña encabeza o triste ránking de cidades con maior presenza de simboloxía franquista nas rúas. Mantés esperanzas de que mude a situación coa Lei da Memoria Histórica que agora se está a tramitar no Congreso? Roberto Catoira: O noso apoio nese tema, e noutros, á Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica d’A Coruña é total, como non podía ser doutro xeito. Na Coruña aínda se dá unha circunstancia máis terrible. Ademais dalgúns nomes de rúas, avenidas e símbolos franquistas en fachadas e outros lugares visibles, temos a “vergoña” de que o nome do principal complexo hospitalario da cidade e referencia científica nalgúns eidos leva o nome de “Juan Canalejo”, que foi xefe da Falanxe na cidade. Un persoeiro, por chamarlle dalgún xeito, que non destacou por salvar vidas, que é para o que serven os hospitais, senón máis ben por todo o contrario. Suponse que nesta discusión hai tres bandos: os que están de acordo con que todo siga igual porque lembran con agrado aquela época (son máis dos que parecen, e algúns aínda se dedican á política activa); os que prefiren non cambiar nada porque son conformistas e reacios aos cambios ou a calquera cousa, por mínima que sexa, que supoña algún esforzo; e os que estamos en contra porque sabemos que a historia non se pode cambiar nin borrar, pero que hai partes da historia que é mellor esquecelas o antes posible e que non causen máis pesadelos. Nesta loita o último bando está só enfrontándose aos outros dous. A vitoria decantarase seguramente daquel que consiga o favor do segundo dos bandos, o dos conformistas. E, de momento, ese foi conquistado polos franquistas. Lóxico, se temos en conta que tiveron corenta anos para impoñer o seu modelo. E os conformistas non son proclives a cambios moi profundos, non llo permite a súa propia natureza. Non sei se a Lei da Memoria Histórica que está tramitándose conseguirá activar os cambios que algúns reclamamos. Pero se non o consigue esta, algo se avanzará, e a seguinte que se aprobe ficará máis cerca do obxectivo de restitución da memoria para todos por igual. |
|||||||||||||||
|
|||||||||||||||
|
|||||||||||||||
|
ÚLTIMA REVISIÓN: 27/10/2007 |
|||||||||||||||
|
