Actualidade / Artigo Santiago, 16 de marzo de 2001 Empezan a cumprir-se os prognósticos sobre a recesión mundial   Ramón Maceiras- CIG-Comunicación Hai dous anos comentabamos nas páxinas do semanário galego A Nosa Terra un demoledor informe de previsións económicas feito por dous reputados economistas neoliberais, Wynne Godley e Bill Martin, no que albiscaban os acontecementos que hoxe se viven, o clima recesivo en Estados Unidos e o estoupido da burbulla bursátil. O informe titulaba-se America's new era, dos dous economistas arriba nomeados. Wynne Godley foi o máximo responsábel da Nova Escola de Cambridge e Bill Martin foi dos poucos que preveu, a finais dos oitenta, as consecuéncias da burbulla especulativa británica, cuxo estoupido provocaria a recesión. Este par de gurús prognosticaban que o fin do mercado alcista en Wall Street (ao que estamos asistindo desde hai vários meses) provocaria una recesión. O aforro negativo e o endebedamento particular -ambos os dous en níveis record-, asi como os colosais desequilíbrios externos colocaban aos Estados Unidos "no fío da navalla", salientaban Godley e Martin. O informe dicia que o crecimento elevado da economia estadounidense era froito dunha caída sen precedentes do aforro neto dos fogares. O aforro pisou território negativo a meiados da década dos noventa. Agora, segundo os cálculos dos economistas, o gasto rebasa á renda nun 7% aproximadamente. Á sua vez, o endebedamento privado sitúa-se 1,65 veces por riba da renda privada. Para Godley e Martin a situación era inaudita e insostíbel. Esa situación seria imposíbel de non existir tamén un mercado alcista en Wall Street, razonabann os autores do informe. Ainda que os investimentos en bolsa están concentrados entre o 20% dos fogares estadounidenses de maior renda, son precisamente estos fogares os que máis gastan (correspóndelles un 40% do consumo total), salientabann Godley e Martin. O insostíbel de tal situación estribaba en que a economia estadounidense dependia dun desplome histórico do aforro privado, que alimentaba á sua vez unha bolsa alcista e un endebedamento crecente. Segundo os autores, para que a economia seguira crecendo o aforro privado teria que cair a un nível negativo equivalente ao 11% da renda, o que significaría que a débeda privada duplicaría á renda, o que subporia que cada família teria que adicar unha cuarta parte da sua renda ao servizo da débeda. A outra alternativa seria que Wall Street se inflara até unha sobrevaloración de 70% ou 80%. Para Godley e Martin ningunha desas condicións semellaba creíbel. "O máis probábel", segundo os autores do informe, "é que a bolsa pinche, se recupere o aforro privado e se pegue un freazo ao crecimento económico". Godley e Martin prognosticaban cinco anos de crecimento negativo para os Estados Unidos no novo milénio. Esta claro que este informe deu no cravo. O ano pasado comentamos tamén outro libro, esta vez con menos fundo teórico. Coincidindo cos 71 anos do "gran crack" bursátil de outubro 1929 o ano pasado xurdian estudos que abrian sérias dúbidas sobre o futuro da economia mundial. Michael J. Mandel, un influinte xornalista do semanário Business Week, botaba unha pouca de auga fria ao optimismo norteamericano do pasado verán no seu libro A Próxima Depresión de Internet (The Coming Internet Depression, Basic Books, 2000). O título completo do libro di-o case todo: “Por que o boom tecnolóxico se vai ao garete, por que o crash será pior do que vostede pensa, e como prosperar despois”. Nunha visión pesimista sobre a economia, Mandel aseguraba que a chamada nova economia, ou revolución tecnolóxica e económica baseada nas redes dixitais, ia a ver-se freada en seco pola falla de financiación. Mais concretamente, pola retracción do seu principal combustíbel, o capital risco, barato e abundante até entonces, pero tamén conservador cando albisca maus tempos. A história demostra que en caso de turbuléncias, o primeiro en desaparecer son as saídas a Bolsa; o segundo, aproximadmente un ano despois, é o manantial do capital risco. Iso significa problemas para as empresas da nova economia. Mandel pergunta-se que pasa coas empresas tradicionais. Non poden as vellas empresas eléctricas, petroleiras, automobilísticas ou de distribución seguir sustendo o ciclo económico? A resposta de Mandel é que o sector tecnolóxico aportou unha porción demasiado grande da medra dos últimos anos, e as cifras xa reflecten unha caída nos investimentos en tecnoloxias da información. Se a economía dixital morde o pó, arrastrará consigo a toda a economía. As ganáncias de produtividade esfumarán-se , levando-se consigo a medra, mentres a Reserva Federal subirá os seus tipos de interés para frear a inflación, o que só conseguirá agravar o parón económico. A economía entrará nunha profunda e longa recesión. Isto resume en poucas palabras a visión apocalíptica de Mandel... Outro que acertou. Benvidos ao novo milénio (Con este artigo, comenzamos as nosas colaboracións sobre temas económicos en A Nosa Terra no outono de 1998. Daquela prognosticabamos tamén os acontecementos mundiais que hoxe se desatan abertamente). Os deseñadores da política económica mundial debaten estes dias cal é a profundidade da actual situación de inestabilidade que están a sofrer os mercados de valores desde Wall Street até Rúsia, o sueste asiático ou Latinoamérica. Apesar do optimismo mostrado polo ministro español Rodrigo Rato, ou Hans Tietmeyer (Presidente do Buba) ou Trichet (Presidente do Banco de Franza), as cifras macroeconómicas que se van coñecendo apontan a unha realidade recesiva en escala global que se expresaria con toda forza entre os anos 1999 e 2000. Sen ánimo apocalíptico, pode-se dicer que asistimos ao princípio do fin do ciclo alcista da economia mundial e somos testemuñas da primeira crise económica verdadeiramente mundial e globalizada de toda a história do capitalismo. Por Ramón Maceiras Alan Greenspan, Presidente da Reserva Federal (FED) dos Estados Unidos, alertaba o pasado fin de semana en Berkeley (Califórnia) sobre a situación da economia mundial. Sempre críptico, Greenspan deixou cair implícitamente a posibilidade de que na reunión da FED o 29 de setembro se decida unha baixa de tipos de xuro a fin de evitar a caída da demanda interna nos Estados Unidos. Tal feito seria imitado por Europa para manter o dinamismo do consumo interno dos 15. Este último factor -a propensión ao consumo por parte dos norteamericanos e europeus- é o verdaeiro dinamizador da economia nestas zonas do planeta. A caída dos benefícios en bolsa afecta seriamente o consumo interno por unha razón: en Estados Unidos máis de 50 millóns de cidadáns invisten en bolsa e nos últimos sete anos obtiveron benefícios fabulosos nun mercado en alza. En Europa falamos de cifras tamén moi importantes de diñeiro de pequenos investidores colocados nos mercados de valores. Por outra banda, o abaratamento do custo do diñeiro impulsaria a demanda de créditos, inxectaria liquidez e animaria o investimento das empresas, moitas das cais empezan a paralisar proxectos en todo o planeta ante o clima recesivo que se padece. Só o anúncio de Greenspan servirá como boa nova para Wall Street e animará tamén os corros europeus, os que seguramente reaccionarán con alzas moderadas. Nembargantes, o mercado de valores está tocado e os analistas de consultoras privadas como J.P. Morgan, Standar and Poor's, Moody's -por citar aos máis influentes- calculan que a recuperación será de longo prazo. Médio mundo en recesión A recesión ainda non chegou a Europa e Estados Unidos, pero xa é un feito consumado no Sueste Asiático, Rúsia, Xapón, Africa e Latinoamérica. De afectar a China -sometida a fortes presións pola caída das suas exportacións e a diminución dos investimentos estranxeiros nese país- o impacto sería devastador para os planos de recuperación que executan os governos da zona asiática, os cais, por certo, non dan mostras de mellorar a situación. A solvéncia financeira de China e Hong Kong está en baixa. A axéncia cualificadora de riscos Moody's anunciou a pasada semana que revisará á baixa as emisións en moeda estranxeira a longo prazo de China e Hong Kong. Mood'ys advirte tamén que entran en zona de perigo os catro maiores bancos chineses: o Banco de China, o Banco Agrícola, o Banco de Indústria e o Banco de Construción. Sete bancos de Hong Kong entran en zona tormentosa, segundo Moody's, entre eles o Hong Kong and Shangai Banking Corporation, o maior do mundo en recursos próprios. A banca xaponesa está en níveis de insolvéncia alarmantes, só sostida con fortes inxeccións de cartos públicos, ante as queixas de Estados Unidos pola reticéncia xaponesa a reformar o seu superprotexido sector bancário. Hai que lembrar que o ano pasado foron á creba os catro bancos xaponeses máis grandes, arrasados pola primeira onda da crise asiática. No resto da zona asiática a situación non é mellor. A influente revista The Economist calcula na edición do 5 de setembro que o PIB de Indonésia cairá 15% este ano e un 6-7% en Corea do Sul e Tailándia. As economias da zona representan as duas quintas partes do poder de compra de toda a economia mundial. O crecimento mundial en promédio foi dun 4% durante 1996 e 1997. J.P. Morgan, citado por The Economist, prevé que este ano o crecimento mundial conxunto non chegue ao 1,5% e 1.7% para 1999. De cumprir-se estes prognósticos, a economia mundial teria o mesmo crecimento dos anos 1981-82, cando se produciu a peor recesión desde 1930. A recesión estende-se a Europa do Leste, polo contáxio ruso, Africa do Sul e Latinoamérica. Os capitais foxen de Venezuela, Brasil, Colómbia, Polónia, etc. The Economist calcula que o crecimento de Latinoamérica reducirá-se a 0.8% no ano 1999. A enfermidade recesiva contaxia-se por duas vias. A primeira é a caída en picada dos prezos das matérias primas. Asia era un grande importador de matérias primas. A recesión na zona tirou ao chan os prezos do petróleo e doutros produtos. The Economist calcula en 30% a caída dos prezos das matérias primas desde mediados do 97, a maior caída en 25 anos. Os prezos son en termos reais os máis baixos desde 1930. A segunda via de contáxio da recesión é a desconfianza dos investidores nos mercados emerxentes e a fuxida en masa dos capitais até as illas seguras dos bonos do Tesouro de Estados Unidos e os bonos alemáns. Os capitais abandonan os mercados de valores e refuxian-se na renda fixa, avalada polos governos. Tan é asi que hoxe pode-se comprar débeda rusa polo 14% do seu valor nominal. En resumo, a baixada de tipos de xuro que tentarán Estados Unidos e Europa pretende poñer unha barreira contra a entrada da recesión nesas economias, pero queda a dúbida de se non será xa demasiado tarde. Greenspan dicia-o a semana pasada en Berkeley: "non é críbel que EEUU sexa un oasis de prosperidade que non se vexa afectado polo resto do mundo". Confederación Intersindical Galega www.galizacig.com ÚLTIMA REVISIÓN: 16/03/2001